Sınav ve Kaygısı

LGS; YKS, TYT, AYT, YDT sınavları… Sürekli değişen sınav isimleri, sınav sistemi, içerikleri; soru tarzları ve sayıları. Karışık, takibi zor. Hem gençler hem ebeveynler için sınav da süreç de oldukça kaygı verici. Beş-on yıl sonrasının getireceği zorlukları, hayat şartlarını düşünen gençlerin hayatını tek bir şeye bağlaması, an’ı yaşayamaması ve olumsuz duygular hissetmesinin tek bir nedeni: SINAV KAYGISI.

Sınav kaygısı, öğrencinin sınava yüklediği anlam sonucunda ortaya çıkan bireyin beden ve zihnini etkileyen stres halidir. Belirli bir düzeyde sınav kaygısı, bireyi motive eder, öğrenmesine katkı sağlar. Yüksek düzeyde kaygı, bireyin önceden öğrendiği bilginin açığa çıkarılmasını, potansiyelini tam olarak, kullanmasını engeller. Başarıyı düşürür.

Her bireyde farklı belirtilerle kendini gösterip farklı yoğunlukta yaşansa da kaygının doğası aynıdır. Öğrenciyi içten içe olumsuz sonuçlanacak bir durum içerisinde yer almaktan korkutur ve bazı belirtilerle sinyalleri verir.

Sınav Kaygısına Dair Fizyolojik Belirtiler; Hızlı kalp atışı, kaslarda gerginlik, göğüs ağrısı, baş ağrısı, titreme, terleme, nefes darlığı, bulantı, karın ağrısı, düzensiz uyku ve beslenme olarak sayılabilir.

Sınav Kaygısına Dair Duygusal Belirtiler; Endişe, panik, üzüntü, sıkıntı, korku, karamsarlık, umutsuzluk, sinirlilik, öfke, özgüven eksikliği, heyecan, ilgisizlik, başarısızlık korkusu olarak sayılabilir.

Sınav Kaygısına Dair Bilişsel Belirtiler; Dikkati toplamada güçlük, odaklanamama, unutkanlık, olumsuz düşünceler, felaket içeren yorumlar, öğrenmede yetersizlik ve öğrenilenleri aktaramama olarak sayılabilir.

Sınav Kaygısına Dair Davranışsal Belirtiler; Öfke davranışları, inatlaşma, ders çalışmayı bırakma, erteleme, sınavlara girmeme, okula gitmeme, aşırı sosyalleşme ya da sosyal geri çekilme, yalnız kalma isteği, eğlenceye ya da TV-PC’ ye düşkünlük, iletişim çatışmaları olarak sayılabilir.

Sınav Kaygısını Azaltmak İçin Öğrencilere öneriler;

Sevgili Gençler,, İçinde bulunduğunuz sistem zaman zaman kaygılı hissetmenize neden olabilir ama hatırlamakta fayda var. Yalnız değilsiniz! Bu süreç bir gün bitecek ve siz çok daha iyi hissedeceksiniz. Bu süreçte kendinizi daha iyi hissetmeniz ve süreci sağlıklı geçirmeniz için,

– Protein ağırlıklı (süt, peynir, yumurta, kırmızı ve beyaz et) beslenerek, günde yaklaşık 7-8 saat uyuyarak odaklanmanızı ve çalışma, veriminizi arttırabilirsiniz.

– Spor (pilates, yoga, koşu, yürüyüş, bisiklet binme) yapmak kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar.

– Planlı, programlı çalışarak ve gerçekçi hedefler belirleyerek süreci daha iyi koordine etmenize yardımcı olur.

– Ders çalışma alışkanlıkları, stratejileri ve sınav taktikleri belirlemek zamanı daha verimli ve etkili kullanmanızı sağlar.

– Olumsuz yorumlarla motivasyonunuzu düşürenler olduğunda bunları hatırlamak daha güçlü daha istekli, daha güçlü devam etmenizi sağlar.

Kazanmak da kaybetmek de hayatın bir parçasıdır. Önemli olan denemeye devam etmektir. Kendine güvenen, başarının da güvenini kazanır. Kazananlar, hedeflerine ulaşmak için hamle yapmaktan ve istemekten vazgeçmeyenlerdir. Öyleyse siz de denemeye ve çalışmaya devam edin..

Sınav Öğrencisinin Ebeveynlerine Öneriler;

Sınav sonucunun belirsiz olmasının, öğrenci kadar ebeveyni de kaygılandırması normaldir. Kaygınızı kabul ederek buna yönelik çözümler bulmak hem çocuk hem de sizin için gereklidir. Çünkü kaygı, bulaşıcıdır.

Çocuğun kaygınızı fark etmesi durumunda, kaygı seviyesinde artış olabilir. Bu süreci daha sağlıklı geçirmek için,

– Sakin ve huzurlu bir aile ortamında çocuğunuza onu sevdiğinizi ve her durumda yanında olduğunuzu hissettirmek; sınavların kişiliğini değerlendiren bir ölçüt olmadığını, kazanmak kadar kaybetmenin de hayatın bir parçası olduğunu anlatmak, çocuğun kendini daha iyi hissetmesini sağlar.

– İlgi alanları, yetenekleri ve potansiyelini gözlemleyerek gerçekçi beklentilerde bulunmanız, kıyaslamaktan kaçınmanız çocuk üzerindeki baskıyı azaltır!

– Sınav hazırlığının, çocuğun sorumluluğu olduğunu kabul etmek onu yapıcı cümlelerle desteklemek, çocuğun sorumluluk almasını sağlar. Özgüvenini destekler. Aileyle bağını güçlendirir.

– Gelecekle ilgili beklentilerini konuşmak, artı ve eksilerini tartışarak isteklerine önem verdiğinizi belirtmek desteklendiğini hissettirir. Motivasyonunu arttırır.

– Sınav sürecinde ebeveyn; çocuk duygusunu dengelemekte, süreci sağlıklı yönetmekte zorlanıyorsa bir uzmandan (psikolog, psikiyatrist, psikolojik danışman ve rehber öğretmen) destek alınabilir.

Yazar: Psk. Merve Çalışır – Gediz Üniversitesi Psikoloji Mezunu