Belirtilerin Anlamı

Klinik psikiyatrinin kendisi, semptom ve belirtilerin ne derecede anlam taşıdığını, kişinin hangi bilinçle yerine getirdiğini, dinamik psikoloji ekolü kadar irdelemez. İşte tam burada psikanalizin ne denli çözüm getirdiği, nasıl ve hangi bilinç durumlarından dolayı belli semptomlar gösterdiğini çözümlemede en büyük etken olabilir. Ve bu belirtilerin tamamen hastanın kendi yaşamış ve tecrübe ettiği deneyimlerden kaynaklı olduğu yadsınamaz bir gerçek.

Nörotik belirtilerin anlamı Josef Breuer(1) tarafından bir histeri vakası üzerinde yaptığı çalışmalar ve tedavisinde ki keşfinden sonra müthiş bir üne kavuştu. Yalnız Breuer değil, P.Janet(2) ve Fransız psikiyatrist Lauret(3) de birbirinden bağımsız olarak aynı keşfe ortak olmuşlardır.

Sürekli tekrarlanan, artık bir ritüel haline gelmiş, hasta için sıradanlaşmış günlük yaşamında gözle görülen bir yer kaplama söz konusudur ama bu merasimler hastayı rahatsız etmez. Saplantı nevrozu(4) olarak adlandırabileceğimiz bu semptomları, kişinin içinde bulunduğu kaygılı anlam arayışını ve bu anlam arayışının nelere yol açtığını görmek adına, Freud’un bir vakası üzerinden ışık tutup bu saplantı nevrozların kişiyi anlamada ve çözümlemede büyük bir rol oynadığını gözler önüne sermek bir nebze yardımcı olacaktır.

VAKA  

Saplantı nevrozunun belli başlı belirtileri şunlardır: Kişinin kendisine ait olmayan dürtülerle hareket etmesi ve kendisini alakadar etmeyen düşüncelerle kendine pay biçip benimsemesi dahilinde hoşlanmadığı ama kaçınmak da istemediği davranışlara dönüşmesidir.

Hasta otuz yaşlarında bir kadın. Gün içerisinde en az bir ve bazen birden fazla tekrarladığı, belli saplantılı davranışları tekrarlıyor. Bunlar; Yatak odasının yanında bulunan odaya koşması, odanın ortasında bulunan masanın yanındaki seçilmiş olan yere oturup evin hizmetçisini çağırması ve ona kimi zaman gereksiz bir görev vermesi bazen de hiçbir şey söylemeden tekrar geri döndürmesi, sonrasında hastanın kendi odasına geri koşması sayılabilir.

Bu önemsiz gibi görünen saplantılı davranışın altındaki sebepler; Hastaya ‘‘Neden yapıyorsun?’’ diye sorulduğunda ‘‘Bilmiyorum’’ diye cevap vermesi hastanın içinde bulunduğu bir merasim niteliğinde olan saplantı durumunu açıklar nitelikte ve mümkündür ki iki oda ve temizlikçi arasında yaşanan bir olay olduğu da yadsınamaz.

 

Hastanın geçmişine bakıp, irdelendiğinde yaşadığı olay şudur. Hasta kendisinden yaşça büyük bir adamla evlenmiş ve adam gerdek gecesinde üstüne düşen görevi becerememiştir. O yüzdendir ki adam müthiş bir kaygı içinde olduğundan, gece içerisinde kendi odasından, karısının odasına sürekli gidip gelmiş ama hep başarısız olmuştur. Adam sabah olunca yatağı toplayacak olan hizmetçinin durumu anlayacağından korkmuş ve utandığını kadına belirtmiş, tam da o anda rastlantı eseri orada bulunan kırmızı mürekkebi çarşafa saçmış, ama kan lekesinin olması gereken yeri ıskalamıştır. 

 

Hastanın, sürekli tekrar eden bu saplantılı davranışlarıyla gerdek gecesi kocanın başarısız olması ve sabahleyin yapılan mürekkep arasında sıkı bir bağ olduğu aşikâr. Hastanın, odadan odaya koşmasıyla kendine kocasının kimliğini giymiştir. Eğer durum böyleyse yatağı ve üzerinde ki çarşaf, hastanın odasında bulunan masa ve örtü ile aynı anlamı taşıdığını düşünebiliriz. Kadının tüm bunları yapması aslında hizmetçiyi şu cevabı vermek için uğraşmasıdır ‘’Kocam iktidarsız değil ve üstüne düşen görevi yerine getirdi.’’ 

İlk başta önemsiz gibi görünen bir durumun işin asıl boyutuna bakıldığında saplantı davranışlarının büyük bir sebebe ve öneme sahip olduğunu görüyoruz. Ufak ayrıntılardan kişinin en mahremine kadar uzanan bu sebep-sonuç ilişkisi bize de bazı davranışlarımızın neye ve neden sebep olduğunu düşünmek gerekir.

(1)Josef Breuer (1843-1925): Avusturyalı fizyolog.Freud’un çalışma arkadaşı ve psikanalizin kurucularındandır.
(2) Pierre Marie Felix (1859-1947): Fransız fizyolog.
(3) François Leuret (1797-1851): Fransız anatomist, psikiyatrist.
(4) Saplantı Nevrozu: Organik herhangi bir yapısı bulunmayan, Ödipal sorunsaldan doğup, iç ruhsal çatışmalarla bağlantılı olan ve bilinçdışı düşlemleri içeren semptomlara dayalı ruhsal sıkıntı.
Yazar: Bilal Şimşek – Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Psikoloji Öğrencisi

 

KAYNAKÇA

PSİKANALİZE GİRİŞ SİGMUND FREUD NEVROZLARIN GENEL KURAMI CEM YAYINEVİ 4.BASIM
https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/129188/yokAcikBilim_10128174.pdf?sequence=-1&isAllowed=y